Najczęściej zadawane pytania (207) Ortografia (501) Interpunkcja (168) Wymowa (65) Znaczenie (201) Etymologia (275) Historia języka (21) Składnia (270) Słowotwórstwo (114) Odmiana (286) Frazeologia (115) Poprawność komunikacyjna (207) Nazwy własne (349) Wyrazy obce (68) Różne (147) Wszystkie tematy (2787)
w:
Uwaga! Można wybrać dział!
Odmiana2004-03-15
Jak powiedzieć: pragnąłem czy pragnęłem?
Przyrostek tematyczny -nę- występuje w formach rodzaju żeńskiego czasownika, kobiety zatem mówią pragnęłam, a mężczyźni pragnąłem.
Katarzyna Wyrwas
Odmiana2004-03-11
Chciałabym się dowiedzieć czy obie formy będziemy biec i będziemy biegnąć są poprawne?
Obie formy tego czasownika - biec i biegnąć są poprawne, ale druga jest rzadsza. W czasie przeszłym używa się form bez przyrostka -n-, podobnie w formach czasu przyszłego, a zatem proszę używać formy będziemy biec.
Katarzyna Wyrwas
Odmiana2004-03-11
Poprawna jest forma tacie czy tatowi?
Od rzeczowników tata i tato celownik liczby pojedynczej w języku ogólnym brzmi tacie. Formę tatowi Nowy słownik poprawnej polszczyzny PWN pod red. A. Markowskiego uznaje za regionalną.
Katarzyna Wyrwas
Odmiana2004-03-06
W którym słowniku znajdę liczbę pojedynczą od rzeczownika rodzice? Słowo rodzic jest nadużywane publikatorach. Ja wolę rodziciel, trochę po staropolsku. Savek (prywatny skrót od Sławek)
Słowo rodzic w dawnej polszczyźnie występowało w znaczeniu ‘ojciec’, istniał również żeński odpowiednik – rodzica, czyli ‘matka’. Dziś staropolskie formy rodzic i rodzica wyszły z użycia, a rodzic ‘ojciec’ jest uważane za określenie żartobliwe. Także rodziciel współcześnie może wystąpić jedynie w tekstach stylizowanych na język dawny.
Rzeczownik rodzice w znaczeniu ‘ojciec i matka’ nie tworzy form liczby pojedynczej. Nowy słownik poprawnej polszczyzny PWN pod red. A. Markowskiego uznaje formę lp. rodzic ‘ojciec lub matka’ za dopuszczalną jedynie w języku potocznym, natomiast Prof. Jan Miodek nie potępia jej, uznając, że ułatwia ona nasze kontakty językowe (por. Słownik Ojczyzny polszczyzny). Jak widać, język się zmienia i zmieniają się także oceny niektórych zjawisk. Być może właśnie fakt nadużywania w publikatorach formy liczby pojedynczej wpłynie na stopniową zmianę postaw użytkowników języka i słowo rodzic oznaczające ‘jedno z pary rodziców’ zyska społeczną akceptację.
Katarzyna Wyrwas
Odmiana2004-03-02
Jak się mówi: znikło czy zniknęło?
Obie formy są uznawane poprawne, zob. Nowy słownik poprawnej polszczyzny PWN pod red. A. Markowskiego.
Katarzyna Wyrwas
Odmiana2004-03-02
Czy można mówić goręcej?
Ta forma stopnia wyższego przymiotnika jest jak najbardziej poprawna, co potwierdza także Nowy słownik poprawnej polszczyzny PWN pod red. A. Markowskiego.
Katarzyna Wyrwas
Odmiana2004-03-02
Które z wyrażeń jest poprawne: będę przyjmować od szesnastej trzydzieści do siedemnastej trzydzieści dwie czy będę przyjmować od szesnastej trzydzieści do siedemnastej trzydzieści dwa?
Poprawna jest pierwsza wersja.
Katarzyna Wyrwas
Odmiana2004-02-28
Czy słowo mecz w liczbie mnogiej w dopełniaczu brzmi meczów czy meczy? A jeżeli przypadkiem obie formy są dopuszczalne, to która z nich jest wiodąca?
Poprawną formą w dopełniaczu lm. jest meczów. Forma meczy jest zdecydowanie niedopuszczalna (zob. Nowy słownik poprawnej polszczyzny PWN pod red. A. Markowskiego).
Katarzyna Wyrwas
Odmiana2004-02-28
Jaka jest poprawna forma: w radio czy w radiu?
Rzeczownik radio odmienia się i w miejscowniku lp. formą poprawną jest w radiu, co potwierdza Nowy słownik poprawnej polszczyzny PWN pod red. A. Markowskiego. Słownik ten dodaje, że dopuszcza się formę w radio, jednak jest ona coraz rzadziej używana.
Katarzyna Wyrwas
Odmiana2004-02-27
Jaka forma jest poprawna: na ręce czy na ręku, rękami czy rękoma?
Nowy słownik poprawnej polszczyzny PWN pod red. A. Markowskiego dopuszcza wszystkie wymienione formy. Wariantywne formy przypadków ręku i rękoma są pozostałościami po nieistniejącej liczby podwójnej, która służyła do określania przedmiotów występujących parzyście. Na ręku znaczyło zatem niegdyś ‘na dwóch rękach’, a rękoma ‘dwiema rękami’.
Katarzyna Wyrwas
Odmiana2004-02-27
Jaka jest forma rzeczownika orzeł w celowniku - orłu czy orłowi?
Nowy słownik poprawnej polszczyzny PWN pod red. A. Markowskiego dopuszcza w celowniku obie formy: orłowi albo orłu.
Katarzyna Wyrwas
Odmiana2004-02-26
Odnajdywać czy odnajdować?
Oba wyrazy są formami niedokonanymi czasownika odnaleźć i Nowy słownik poprawnej polszczyzny PWN pod red. A. Markowskiego nie wskazuje na żadne ograniczenia ich wymiennego stosowania.
Katarzyna Wyrwas
Odmiana2004-02-26
Czy forma poszłem została uznana za poprawną?
Forma ta jest jednoznacznie niepoprawna, należy mówić poszedłem (zob. Nowy słownik poprawnej polszczyzny PWN pod red. A. Markowskiego).
Katarzyna Wyrwas
Odmiana2004-02-26
Czy wyraz wiara ma liczbę mnogą tylko w znaczeniu ‘religia, wyznanie, obrządek’, a w pozostałych znaczeniach jedynie liczbę pojedynczą?
Tak! Rzeczownik wiara odmienia się w liczbie pojedynczej i mnogiej, jeśli oznacza religię, wyznanie czy obrządek (dopełniacz lm. brzmi wiar), natomiast w znaczeniu ‘przekonanie o słuszności czegoś, ufanie w coś; ufność’ oraz ‘wewnętrzne przekonanie o istnieniu Boga’, a także w znaczeniu książkowym ‘rzetelność, zaufanie, słowność’ (np. Ktoś, coś zasługuje, nie zasługuje na wiarę) odmienia się tylko w liczbie pojedynczej (zob. Nowy słownik poprawnej polszczyzny PWN pod red. A. Markowskiego).
Katarzyna Wyrwas
Odmiana2004-02-26
Chciałbym się dowiedzieć, jak poprawnie powinno się wymawiać np. coś mnie swędziło czy swędziało?
Nowy słownik poprawnej polszczyzny PWN pod red. A. Markowskiego dopuszcza stosowanie obu form, przy czym swędziało notuje jako pierwszą, swędziło zaś umieszcza w nawiasie.
Katarzyna Wyrwas
Odmiana2004-02-26
Jaka forma jest poprawna: bohaterowie czy bohaterzy?
Nowy słownik poprawnej polszczyzny PWN pod red. A. Markowskiego dopuszcza obie formy, jako pierwszą podaje jednak bohaterowie.
Katarzyna Wyrwas
Odmiana2004-02-19
Czy dopełniacz rzeczpospolitej jest dopuszczalny?
Oczywiście! Dopełniacz, celownik i miejscownik mogą brzmieć rzeczpospolitej albo rzeczypospolitej. Można to sprawdzić np. w Nowym słowniku poprawnej polszczyzny PWN pod red. A. Markowskiego .
Katarzyna Wyrwas
Odmiana2004-02-19
Która z form jest poprawna: 1) znikł - zniknął, 2) klaska - klaszcze, 3) sweter - swetr?
Obie formy znikł i zniknął są poprawne i mogą być stosowane wymiennie, co wyczytać można m.in. w Nowym słowniku poprawnej polszczyzny PWN pod red. A. Markowskiego. Ten sam słownik formę klaszcze notuje jako pierwszą, klaska zaś uznaje za rzadko używaną. Poprawną formą jest sweter, ponieważ pochodzi od ang. sweater oraz przeważa w zwyczaju społecznym.
Katarzyna Wyrwas
Odmiana2004-02-19
Jak pisać tytuł – licencjat czy licencjata? Jak brzmi skrót od tego wyrazu?
Forma gramatyczna wyrazu licencjat będzie zależeć od kontekstu, w jakim wystąpi, np. Jan Kowalski, licencjat lub licencjat Jan Kowalski (analogicznie do Jan Kowalski, doktor nauk humanistycznych / doktor Jan Kowalski). Nie stosuje się formy !ten licencjata, ponieważ omawiany rzeczownik w znaczeniu ‘osoba posiadając tytuł licencjata’ odmienia się według deklinacji męskiej, a jego formy brzmią: lp. M. licencjat, D. licencjata, C. licencjatowi, B. licencjata, N. licencjatem, Ms. licencjacie, W. licencjacie!; lm. M. licencjaci, D. licencjatów, C. licencjatom, B. licencjatów, N. licencjatami, Ms. licencjatach, W. licencjaci!
W innej sytuacji, czyli w zdaniu, należałoby powiedzieć: Jan Kowalski uzyskał tytuł licencjata, tak jak uzyskał tytuł doktora, bo musimy wtedy użyć formy dopełniacza.
Skrótowo zapisuje się ten tytuł - lic., koniecznie z kropką.
Katarzyna Wyrwas
Odmiana2004-02-17
Odmieniamy schodołazschodołaza czy też schodołazu, jak chce „Gazeta Wyborcza”?
Schodołaz jako nazwa przyrządu pomagającego osobom niepełnosprawnym pokonywać schody jest wyrazem złożonym z rzeczownika schody i czasownika łazić. W polszczyźnie analogiczną budowę mają formy słupołaz i drzewołaz, zwykle występujące tylko w liczbie mnogiej (słupołazy to ‘przyczepy do butów umożliwiające wchodzenie na słup, używane zwykle w pracy przy napowietrznych liniach elektrycznych, telefonicznych’, a drzewołazy to ‘przyczepy do butów, ułatwiające wchodzenie na drzewa, składające się ze stalowych strzemiączek lub kabłączków zakończonych ostrymi kolcami’). Według Słownika języka polskiego pod red. M. Szymczaka w dopełniaczu lp. wyrazy te mają mieć formy słupołaza, drzewołaza, skoro jednak rzeczowniki te występują głównie w liczbie mnogiej, prawdopodobnie trudno jest sprawdzić to w praktyce. Poprawna zatem byłaby końcówka -a.
Schodołaz to urządzenie nowe, którego nazwa jeszcze się w polszczyźnie nie zadomowiła. W samym tylko Internecie można znaleźć zdecydowanie więcej użyć z końcówką -u niż z końcówką -a. Faktem jest, że rzeczowniki nieżywotne rodzaju męskiego, do których schodołaz należy, w dopełniaczu lp. mogą przybierać równoległe końcówki -a lub -u, a zasady doboru tych końcówek nie są ściśle określone (por. proszka 'tabletki', ale proszku jako materiału, substancji; tapczanatapczanu; temblakatemblaku; bandaża i rzad. bandażu; kilofa i rzad. kilofu). W przypadku podobnych wahań związanych z doborem końcówki zwykle wygrywa w języku forma, której mówiący (i piszący) używają częściej. Jak na razie zatem można przypuszczać, że (mimo zaleceń słowników co do analogicznych form rzeczownikowych) upowszechni się dopełniacz schodołazu.
Katarzyna Wyrwas

1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15