Najczęściej zadawane pytania (225) Ortografia (582) Interpunkcja (191) Wymowa (69) Znaczenie (260) Etymologia (302) Historia języka (24) Składnia (333) Słowotwórstwo (135) Odmiana (328) Frazeologia (131) Poprawność komunikacyjna (189) Nazwy własne (429) Wyrazy obce (89) Grzeczność językowa (40) Różne (162) Wszystkie tematy (3264)
w:
Uwaga! Można wybrać dział!
Interpunkcja2016-06-15
Dzień dobry.
Proszę mi pomóc. Jak poprawnie zapisać podane niżej zdanie? Bardzo proszę o korektę. Czy może być kropka na zakończenie przytoczonej myśli?
„To koniec piwonii, agonia azalii, a i strzeliste pęcherznice nie podniosą się z grząskiej ziemi.” – pomyślał zrezygnowany bohater.
Serdecznie pozdrawiam
Anna
Kropka powinna kończyć całe zdanie: „To koniec piwonii, agonia azalii, a i strzeliste pęcherznice nie podniosą się z grząskiej ziemi” – pomyślał zrezygnowany bohater.
Zdanie cytowane w cudzysłowie nie powinno mieć kropki na końcu (przed cudzysłowem), nawet gdyby było pozbawione komentarza narratorskiego, a kropka powinna być ostatnim znakiem interpunkcyjnym, po cudzysłowie: „To koniec piwonii, agonia azalii, a i strzeliste pęcherznice nie podniosą się z grząskiej ziemi”. O takim zbiegu znaków interpunkcyjnych mówi reguła 447 zasad pisowni polskiej.
Katarzyna Wyrwas

Interpunkcja2016-06-02
Dlaczego w zdaniu „W idealnym świecie systemy bankowe budowane z udziałem tych, którzy sami będą ich później używać, powinny spotykać się z uznaniem zarówno klientów banku, jak i jego samego” powinien być przecinek po używać?
Ponieważ ciąg którzy sami będą ich później używać jest zdaniem podrzędnym przydawkowym, które rozrywa ciągłość zdania nadrzędnego. W takim wypadku te swego rodzaju wtrącenia wydzielamy przecinkami z obu stron. Zwykle pamiętamy tylko o przecinku otwierającym zdanie podrzędne, a o przecinku zamykającym je zapominamy. Oto link do stosownej reguły zasad pisowni polskiej: http://sjp.pwn.pl/zasady/362-90-A-1-Oddzielanie-zdania-podrzednego-okreslajacego;629773.html (zob. podpunkt a).

Interpunkcja2016-03-22
Korektorka upiera się, by w zdaniu: Jeszcze czuła zaciskającą się na szyi pętlę, tamującą oddech usunąć przecinek, oddzielający oba równoważniki zdania z imiesłowami przymiotnikowymi czynnymi. Ja uważam, że nie ma racji.
Wierzę, że uważa Pani, iż korektorka nie ma racji – świadczy o tym przecinek przed imiesłowem oddzielający w Pani pytaniu. Korektorka upiera się, by usunąć przecinek z cytowanego zdania, ponieważ zasady polskiej interpunkcji mówią, że nie oddziela się przecinkiem przydawek wyznaczających zakres określanego rzeczownika (zob. reguła 383). W „Wielkim słowniku ortograficznym języka polskiego” pod red. E. Polańskiego podano przykłady podobne do Pani zdań: Podróżni jadący tym pociągiem są obowiązani mieć miejscówki [ci z podróżnych, którzy jadą tym pociągiem]. Robotnikom zatrudnionym przy budowie mostu zapewniono bezpieczne warunki pracy [tym spośród robotników, którzy zostali zatrudnieni przy budowie mostu].

Interpunkcja2016-03-22
Uprzejmie proszę o opinię na temat przecinków w zdaniu: Istnieje co najmniej jedna rzecz, którą robi sam, bez udziału innych osób.
Pierwszy przecinek oddziela zdanie nadrzędne od kolejnego – podrzędnego, jest więc konieczny. Przecinek drugi oddziela tzw. dopowiedzenie, które służy uszczegółowieniu, doprecyzowaniu wypowiedzi, i również jest potrzebny.

Interpunkcja2015-12-16
Dzień dobry, w „Poradniku interpunkcyjnym”, którego autorami są Edward Polański, Marek Szopa i Ewa Dereń, czytam takie wiadomości: „Na rynku wydawniczym publikacji poświęconych przestankowaniu jest zaledwie kilka, a pozycji ujmujących praktyczny jego aspekt - jeszcze mniej” (wydanie I, Katowice 2010, str.7)
To samo zdanie jest zawarte w „Podręczniku polskiej interpunkcji”, tylko bez myślnika po słowie aspekt (str. 5, autorzy: Edward Polański i Marek Szopa).
Prośba: Bardzo chciałbym wiedzieć, jakie tytuły i autorzy kryją się za tymi zagadkowymi wiadomościami.
Zasady polskiej interpunkcji zawarte są przede wszystkim we wstępie „Wielkiego słownika ortograficznego języka polskiego PWN z zasadami pisowni i interpunkcji”, red. E. Polański, Warszawa 2003; także na stronie http://sjp.pwn.pl.
Informacje natury teoretycznej znaleźć można także w „Nowym słowniku ortograficznym PWN wraz z zasadami pisowni i interpunkcji”, red. E. Polański, Warszawa 1996 oraz w dwóch pozycjach Jerzego Podrackiego: „Słownik interpunkcyjny języka polskiego z zasadami przestankowania”, Warszawa 1993 oraz „Nowy słownik interpunkcyjny języka polskiego z zasadami przestankowania”, Warszawa 2005. Dla osoby żywo zainteresowanej polską interpunkcją przydatne będą również podręczniki z zakresu kultury języka, w których znaleźć można rozdziały poświęcone zasadom przestankowania. Ich zaletą jest bogata ilustracja materiałowa w postaci licznych przykładów użycia: T. Karpowicz „Kultura języka polskiego. Wymowa, ortografia i interpunkcja”, t. 3, Warszawa 2014; D. Buttler, H. Kurkowska, H. Satkiewicz „Kultura języka polskiego”, t. 2, Warszawa 1982; S. Jodłowski, W. Taszycki „Zasady pisowni polskiej i interpunkcji ze słownikiem ortograficznym”, Wrocław 1994; D. Zdunkiewicz-Jedynak „Wykłady ze stylistyki”, Warszawa 2008; D. Zdunkiewicz-Jedynak „Ćwiczenia ze stylistyki”, Warszawa 2010; J. Podracki, A. Gałązka „Gdzie postawić przecinek? Poradnik ze słownikiem”, Warszawa 2010; E. i F. Przyłubscy „Gdzie postawić przecinek?”, Warszawa 1993, E. Polański „Dydaktyka ortografii i interpunkcji”, Warszawa 1995.
Polecam również książkę o ściśle praktycznym charakterze: K. Kłosińska „Formy i normy, czyli poprawna polszczyzna w praktyce”, Warszawa 2004.

Interpunkcja2015-12-16
Czy w pytaniu Jakie książki darzysz szczególnym uwielbieniem a za jakimi nie przepadasz? powinien występować przecinek? Jest jakaś związana z tym zasada?
Zasada jest prosta: zdania składowe zdania złożonego oddziela się przecinkiem. Cytowane zdanie jest dwukrotnie złożone, ponieważ zawiera dwa czasowniki: darzysz i przepadasz. Przecinek powinien być umieszczony na granicy obu zdań, czyli przez spójnikiem a.
Regułę zawartą w „Zasadach pisowni polskiej” można przeczytać na stronach Wydawnictwa PWN: http://sjp.pwn.pl/zasady/370-Zdania-wspolrzedne-polaczone-spojnikami-przeciwstawnymi-wynikowymi-synonimicznymi;629784.html.

Interpunkcja2015-11-11
Mam problem dotyczący przecinka między imiesłowem przymiotnikowym a przymiotnikiem. Chodzi mi tu o takie przykłady: Zniknął otaczający go iluzoryczny ogień – między go a iluzoryczny; Widział przed sobą szybko biegnącego brodatego mężczyznę – między biegnącego a brodatego; Z przodu szła otoczona przez tłumy miła kobieta – między tłumy a miła.
Aby wyjaśnić poprawną interpunkcję podanych przez Pana zdań, należy zwrócić uwagę, że wszystkie one są zdaniami pojedynczymi, a poszczególne części tych zdań są połączone bez użycia spójników (podaję tę informację nie bez powodu). W każdym zdaniu występują przydawki przymiotne w formie imiesłowów przymiotnikowych (otaczający, biegnący, otoczona) oraz przymiotników (iluzoryczny, brodaty, miła). Przydawki te są nierównorzędne, czyli pierwsza określa połączenie drugiej przydawki i opisywanego przez nią rzeczownika, np. biegnący brodaty mężczyzna. W takich kontekstach nie stosuje się przecinka (zob. reguła http://sjp.pwn.pl/zasady/383-Przecinek-miedzy-polaczonymi-bezspojnikowo-jednorodnymi-czesciami-zdania;629802.html). Gdyby te przydawki były równorzędne (a wtedy należałoby postawić między nimi przecinek), można byłoby je połączyć spójnikiem i, co w tym wypadku budzi wątpliwości: *otaczający i iluzoryczny, *biegnącego i brodatego mężczyznę, *otoczona i miła kobieta.
Grzegorz Kózka

Interpunkcja2015-11-08
Mam pewien dylemat odnoszący się do interpunkcji na dyplomie. Czy po sformułowaniu Dyplom dla .... za zajęcie I miejsca w konkursie plastycznym powinna być kropka?
Cytowane sformułowanie można uznać za rodzaj tytułu dokumentu, jakim jest dyplom, a po tytułach kropki się nie stawia.

Interpunkcja2015-11-06
Prosiłabym o pomoc w rozwianiu wątpliwości w przypadku zapisywania nazw własnych konkursów, biennale, triennale, festiwali. Jako przykład niech posłuży konkurs organizowany przez naszą galerię: Biennale Malarstwa „Bielska Jesień”. Czy „Bielską Jesień” powinniśmy pisać w cudzysłowie, czy zgodnie ze współczesnymi tendencjami powinniśmy zrezygnować z cudzysłowu?
Jak czytamy w „Zasadach pisowni polskiej”, cudzysłów jest znakiem wyodrębniającym stosowanym głownie do wydzielania słów cytowanych i do oznaczania specyficznych użyć wyrazów i wyrażeń, np. ironicznych (zob. http://sjp.pwn.pl/zasady/Cudzyslow;629866.html). Możemy użyć cudzysłowu, jeśli chcemy wyodrębnić jakąś nazwę własną: przezwisko, mniej znany pseudonim, kryptonim organizacji, jednostek wojskowych, a także nazw własnych instytucji lub obiektów (zob. http://sjp.pwn.pl/zasady/446-Cudzyslow-uzyty-do-wyodrebnienia-niektorych-nazw-wlasnych;629878.html ), a także tytuły, zwłaszcza w zapisie odręcznym, gdy nie ma możliwości zastosowania kursywy. Nie musimy Bielskiej Jesieni ujmować w cudzysłów, lecz możemy to zrobić, zwłaszcza gdy nazwa ta występuje na końcu wielowyrazowej nazwy opisowej Biennale Malarstwa. „Wielki słownik ortograficzny PWN” pod red. E. Polańskiego podaje następujące przykłady: Oddziałem „Piast” dowodził „Orzeł”. Polskie Biuro Podróży „Orbis”, Polskie Linie Lotnicze „Lot”.

Interpunkcja2015-11-01
Szanowni Państwo, piszę, ponieważ mam problem z rozróżnieniem przydawek równorzędnych oraz nierównorzędnych w zdaniu. Rozumiem teorię: przydawki równorzędne stanowią szereg składników, każda z nich określa rzeczownik, natomiast przydawki nierównorzędne to takie, w których jedna jest określeniem drugiej przydawki określającej rzeczownik. Problem pojawia się w praktyce. Jak mam traktować takie zdania: On miał długie brązowe włosy (czy długie, brązowe włosy). Światło pada na niebieską betonową podłogę (czy niebieską, betonową podłogę). Rozlała się lepka zielona ciecz (czy lepka, zielona ciecz). On jest ubrany w niebieski roboczy kombinezon (czy niebieski, roboczy kombinezon). Jechał starym rozklekotanym samochodem (czy starym, rozklekotanym samochodem). Sprawdzałam w „Słowniku ortograficznym PWN”, ale tam te przykłady wydają się oczywiste.
Z góry dziękuję za pomoc.
Z wyrazami szacunku
Studentka
Pomiędzy przydawkami równorzędnymi moglibyśmy wstawić spójniki łączne i, oraz, a także, używane do łączenia zdań lub innych wyrażeń, które odnoszą się do tych samych przedmiotów lub faktów, np. On miał długie, brązowe włosy (= długie i brązowe). Światło pada na niebieską, betonową podłogę (= niebieską i betonową). Rozlała się lepka, zielona ciecz (= lepka i zielona). On jest ubrany w niebieski, roboczy kombinezon (= niebieski i roboczy). W tego typu zdaniach przecinek zastępuje niejako spójnik.
Przydawki nierównorzędne, czyli grupy przydawek, z których pierwsza określa połączenie drugiej przydawki i określanego przez nią rzeczownika, występują nieczęsto, np. Pierwsze powojenne wybory wywołują teraz kontrowersje (pierwsze po wojnie). Współczesne polskie słownictwo zawiera wiele zapożyczeń (polskie słownictwo istniejące współcześnie). W ogrodzie rosną białe pnące róże (białe róże, które się pną; odmiana róż). Widać w tych połączeniach wyraźnie, że jedna z przydawek jest składniowo uzależniona od drugiej, spójników i, oraz, a także wstawić nie sposób bez szkody dla sensu wypowiedzi, można natomiast między przydawkami postawić pytanie (np. pierwsze – jakie? – powojenne), na co zresztą wskazuje ich nazwa – nierównorzędne.
Zasada ta jest opublikowana na stronach internetowych Wydawnictwa PWN (zob. http://sjp.pwn.pl/zasady/383-Przecinek-miedzy-polaczonymi-bezspojnikowo-jednorodnymi-czesciami-zdania;629802.html), omawia ja także m.in. Jerzy Podracki w „Nowym słowniku interpunkcyjnym języka polskiego z zasadami przestankowania” (Warszawa 2005, s. 33–34).

Interpunkcja2015-10-27
Czy w zdaniu Powołując się na twierdzenie Pitagorasa, mówiące, że suma kwadratów długości przyprostokątnych trójkąta równa jest kwadratowi długości jego przeciwprostokątnej, można to zadanie rozwiązać w trymiga można (należy?) pominąć przecinek przed że?
Nie można i nie należy pomijać tego przecinka, ponieważ służy on do oddzielenia zdania nadrzędnego od podrzędnego że suma kwadratów… Zdanie to rozpoznaje się jako podrzędne na podstawie pytania, które można zadać: mówiące – co? – że suma kwadratów… W polszczyźnie obowiązkowo oddziela się przecinkiem zdania składowe w zdaniu złożonym (zob. http://sjp.pwn.pl/zasady/Przecinek-pomiedzy-zdaniami-podrzednymi-i-nadrzednymi-Zasady-ogolne;629772.html).

Interpunkcja2015-10-27
Przy użyciu spójnika a w konstrukcji miedzy (czymś) a (czymś) przecinek jest niepotrzebny. Czy istnieją od tej reguły jakiekolwiek wyjątki? Czy poniższe zdania z użyciem przecinka mogą być poprawne?
Odstęp miedzy środkiem koła, a krawędzią błotnika: przód 315 mm, tył 315 mm.
Różnica wysokości pomiędzy blokiem mieszkalnym, a wieżą telefonii komórkowej wynosi 28 metrów.
Przed spójnikiem a nie stawiamy przecinka, jeśli występuje on – jak w podanych przykładach – w połączeniu z wyrazem między lub pomiędzy, określając położenie lub wspólną cechę dwóch rzeczy, np. Szpara pomiędzy oknem a parapetem. Kolor między żółtym a brązowym (zob. http://sjp.pwn.pl/zasady/376-Przecinek-a-spojniki-i-a-i-oraz-tudziez-lub-albo-badz-czy-ani-ni;629793.html). Wyjątkiem od tej reguły nie można nazwać umieszczenia wewnątrz omawianej konstrukcji wypowiedzenia wtrąconego, np. Szpara pomiędzy oknem, które pomalowałem, a parapetem, który dopiero zamierzałem pomalować. W tym zdaniu przecinki mają wtrącenie wydzielić obustronnie (zob. http://sjp.pwn.pl/zasady/Przecinek-uzywany-pojedynczo-lub-podwojnie;629770.html) i – jak widać – ma tu zastosowanie zasada dotycząca wtrąceń i dopowiedzeń, która nie wyklucza poprzednio wspomnianej.

Interpunkcja2015-10-26
Chciałabym wiedzieć, czy w zdaniu: Nie zrobię tego, ani tego powinnam postawić przecinek przed ani, czy też nie. Wiem, że na ogół przed ani nie stawiamy przecinka. Wyjątkiem są sytuację typu: On nie zrobił ani tego, ani tamtego. No i właśnie mam niejasne wrażenie, że w przypadku zdania: Nie zrobię tego, ani tego słowo ani jest jakby ukryte (w domyśle), ale konstrukcja zdania sugeruje jego obecność. Dlatego ja intuicyjnie w takim zdaniu postawiłabym przecinek. Ale nie mam pewności, czy nie byłby to błąd.
Pani wątpliwości rozwieją dwie zasady pisowni polskiej. Jedna z nich wskazuje, że nie rozdziela się przecinkiem zdań złożonych współrzędnie połączonych m.in. spójnikami wyłączającymi, takimi jak ani, ni (zob. http://sjp.pwn.pl/zasady/371-Zdania-wspolrzedne-polaczone-spojnikami-lacznymi-rozlacznymi-wylaczajacymi;629785.html), co pokazuje poprawnie zapisany przykład Nie zrobię tego ani tego. Druga zasada mówi natomiast, że jeśli spójnik wyłączający ani został powtórzony na początku dwóch zdań współrzędnych, przecinek należy postawić przed powtórzonym spójnikiem (zob. http://sjp.pwn.pl/zasady/373-Spojnik-laczny-rozlaczny-wylaczajacy-oraz-partykula-czy-powtorzone-na-poczatku-dwoch-zdan-wspolrzednych;629788.html). Jeśli więc w zdaniu z ani miałby się pojawić przecinek, musiałoby mieć ono np. postać Nie zrobię ani tego, ani tego. Idzie o to, że istnienia spójnika ani nie mamy się domyślać, lecz musi on w zdaniu być użyty.

Interpunkcja2015-10-26
Bardzo proszę o informację, czy w buletach na końcu zdań powinno się wstawiać kropkę jak na końcu zdania. Czy bulety powinno się zaczynać od wielkiej czy małej litery? Bulety występują w newsletterach e-mailingowych bądź w ulotkach – to wymienione w punktach korzyści przedstawionej oferty.
Rozumiem, że bulety to pewien rodzaj wyliczeń, a zatem należy postąpić z nimi tak jak z wyliczeniami. W przypadku wyliczeń składających się z członów zapisywanych od myślnika w osobnych wierszach można albo umieszczać na końcu każdego z nich średniki lub przecinki, albo zrezygnować z tych znaków, jeśli człony wyliczenia są krótkie i będzie to podnosiło czytelność tekstu, np.:
Oferujemy:
— niskie ceny
— dostępność usług
— wysoką jakość
— profesjonalną obsługę.

lub:
Oferujemy:
— niskie ceny,
— dostępność usług,
— wysoką jakość,
— profesjonalną obsługę.

Jak widać, wyliczenie należy zakończyć kropką. Jeśli wyliczamy coś za pomocą zdań, kolejne punkty powinna rozpoczynać wielka litera, a kończyć kropka, np.:
Plan pracy:
1. Przygotowujemy narzędzia.
2. Kupujemy materiały.
3. Wykonujemy szkic.
4. Wycinamy szablon.
5. Malujemy wzór.


Interpunkcja2015-10-25
Czy poprawna jest interpunkcja w zdaniu: Wyższy z gości, dobrze ubrany mężczyzna o pięknej, choć wychudzonej twarzy, robi krok do przodu?
Interpunkcja w tym zdaniu jest wzorcowa, w pełni zgodna z zasadami polskiej interpunkcji (w nawiasach poniżej podam linki do odpowiednich zasad zawartych w „Wielkim słowniku ortograficznym języka polskiego PWN” pod red. Edwarda Polańskiego).
Ciąg zdania głównego, nadrzędnego Wyższy z gości […] robi krok do przodu został rozerwany wtrąceniem dobrze ubrany mężczyzna o pięknej, choć wychudzonej twarzy, które służy uszczegółowieniu opisu postaci. Zdanie wtrącone musi być wydzielone ze zdania głównego przecinkami z obu stron, zamiast przecinków można byłoby użyć również myślników (zob. http://sjp.pwn.pl/zasady/390-Wtracone-czlony-zdan-zlozonych-i-pojedynczych;629810.html; http://sjp.pwn.pl/zasady/361-Uzycie-myslnikow-zamiast-przecinkow;629771.html). W obrębie wtrącenia pojawia się dopowiedzenie choć wychudzonej, które także oddziela się przecinkiem jako element przeciwstawny po poprzedzającego (zob. http://sjp.pwn.pl/zasady/386-Wyrazenia-typu-chyba-ewentualnie-na-przyklad-nawet-prawdopodobnie-przynajmniej-raczej-taki-jak-zwlaszcza;629806.html).

Interpunkcja2015-10-25
Czy tytuły broszur należy ujmować w cudzysłów czy pisać kursywą?
Wszelkie tytuły publikacji, wierszy, broszur, opowiadań, podręczników itp. możemy zapisać dwojako w druku albo w komputerze, jeśli natomiast piszemy je ręcznie, o kursywę trudno, dlatego warto zapisać je w cudzysłowie.

Interpunkcja2015-10-25
Która z poniższych form zapisu (chodzi o przecinek) jest poprawna?
Śląsk, jakiego już nie ma.
Śląsk jakiego już nie ma.

Nie znalazłam nigdzie jednoznacznej informacji na ten temat, a podobne frazy zapisywane są w zarówno jednej, jak w i drugiej formie, np. w artykułach prasowych.
Rzeczywiście, trudno znaleźć zapisy poprawnościowe odnoszące się do dokładnie takiego przykładu, do takiego typu konstrukcji zdaniowej. Spróbuję jednak udowodnić, że ma tu zastosowanie reguła o umieszczaniu przecinka w zdaniu złożonym między zdaniami podrzędnymi i nadrzędnymi (zob. http://sjp.pwn.pl/zasady/Przecinek-pomiedzy-zdaniami-podrzednymi-i-nadrzednymi-Zasady-ogolne;629772.html). Można teraz spytać: gdzie tu zdanie złożone, skoro czasownik tylko jeden – zaprzeczony nie ma? Otóż zdarzają się konstrukcje – zwłaszcza służące jako tytuły różnych publikacji – w których czasownik zostaje usunięty jako oczywisty do odczytania, zrekonstruowania, który niepotrzebnie by wydłużał zdanie. W cytowanym zdaniu z łatwością można dopisać ów drugi, pominięty czasownik: (To był) Śląsk, jakiego już nie ma, dlatego przecinek w tego typu tekstach jest konieczny.

Interpunkcja2015-10-25
Tworzymy nową stronę internetową dla Instytutu. Na stronie głównej będzie znajdowała się misja i będzie to wyglądało tak:
Misja Instytutu
Poznanie genetyczno-molekularnych podstaw etiopatogenezy chorób i wykorzystanie uzyskanych wyników w praktyce klinicznej

Tworzący stronę uważają, że nie ma potrzeby stawiania na końcu zdania kropki. Natomiast ja jestem odmiennego zdania. Proszę o poradę.
Wyrażenie Misja Instytutu można uznać za tytuł rozdziału czy podrozdziału, po których to zgodnie z „Zasadami pisowni polskiej” kropki się nie stawia (zob. http://sjp.pwn.pl/zasady/Po-tytulach-rozdzialow-i-podrozdzialow;629753.html). Dalsza część jest natomiast trudna do zakwalifikowania. Formalnie nie jest zdaniem (nie ma osobowej formy czasownika), w związku z czym kropkę można byłoby pominąć, zwłaszcza jeśli wypowiedzenie to byłoby częścią większej grupy wyliczeń związanych z misją Instytutu podawanych w punktach. Można byłoby je uznać również podobne do napisów na afiszach, transparentach i szyldach, sloganach reklamowych, co również jest powodem pomijania kropki (zob. http://sjp.pwn.pl/zasady/354-Po-napisach-na-afiszach-transparentach-i-szyldach-sloganach-reklamowych;629762.html).

Interpunkcja2015-10-24
W „Wielkim słowniku ortograficznym” w regule 426 czytam: „Nie stosuje się też dwukropka, gdy wymieniamy tylko dwa wyrazy lub wyrażenia połączone spójnikiem i, np. Najwybitniejszymi polskimi pisarzami romantycznymi są Adam Mickiewicz i Juliusz Słowacki” (zob. http://sjp.pwn.pl/zasady/426-Dwukropek-a-wyliczenie-szczegolow;629853.html). W książce Edwarda Łuczyńskiego „Współczesna interpunkcja polska” za stronie 1 czytam dedykację: „Moim drogim: żonie i synowi”.
PYTANIE: Czym wytłumaczyć dwukropek w owej dedykacji?
Dwukropek można łatwo wyjaśnić, odnosząc się do tej samej reguły, którą pan zacytował w pytaniu ( http://sjp.pwn.pl/zasady/426-Dwukropek-a-wyliczenie-szczegolow;629853.html). Pan cytuje koniec reguły, w pierwszym zdaniu zaś czytamy: „Dwukropek poprzedza wyliczenie szczegółów, o ile przed samym wyliczeniem zostały one zaznaczone w formie ogólnej, np. Odmienne części mowy to: czasownik, rzeczownik, przymiotnik, zaimek i liczebnik”. Otóż elementy wyliczenia (dwa) – żonie i synowi – są wpierw zapowiadane, czyli – jak mówi reguła – „zaznaczone w formie ogólnej” za pomocą przymiotnika drogim, który występuje tu w jednym ze swych znaczeń «bliski uczuciowo, cenny dla kogoś; kochany, miły». Określenie ogólniejsze drodzy zostaje zatem rozwinięte, uszczegółowione, skonkretyzowane w następującym po nim wyliczeniu.

Interpunkcja2015-08-02
Dzień dobry,
serdecznie proszę o wyjaśnienie, kiedy (w jakich kontekstach) należy poprzedzić powtórzone czy przecinkiem. Za przykład niech posłuży zdanie:
i]Należy sprawdzić, czy ziemia pod drzewem jest kwaśna(,) czy zasadowa.
Wydaje mi się, że przecinek nie jest tu konieczny, ponieważ – proszę wybaczyć kolokwializm – na upartego można by to drugie czy zastąpić lub, ale można by też rozumować inaczej, rozwijając ostatnią część zdania do postaci: czy ziemia pod drzewem jest zasadowa.
Z wyrazami szacunku, Katarzyna N.
Szanowna Pani,
słowo czy występuje w zdaniach w dwóch funkcjach: jako pytajna partykuła oraz jako spójnik. Jako partykuła występuje na początku zdania, np. Czy zdawał sobie z tego sprawę? Natomiast czy jako spójnik pojawia się w zdaniach współrzędnie i podrzędnie złożonych. W przypadku parataksy (zdań współrzędnie złożonych) spójnik czy nie jest oddzielany przecinkiem, np. Była chora czy po prostu zmęczona. W zdaniach podrzędnie złożonych (hipotaksa) spójnik czy wprowadzający zdanie podrzędne wymaga postawienia przecinka, np. Nie wiem, czy to zrobię. Gdy spójnik czy występuje dwukrotnie w zdaniu współrzędnym, należy drugi spójnik oddzielić przecinkiem, np. Chcesz wypić herbatę czy kawę, czy sok? W zdaniach podrzędnych użyty po raz drugi spójnik czy zwykle nie jest oddzielany przecinkiem, ponieważ występuje w innej funkcji (można go zastąpić spójnikiem lub). W przytoczonym przez Panią zdaniu spójnik czy jest wymienny na spójnik lub, dlatego prawidłowy zapis wygląda następująco: Należy sprawdzić, czy ziemia pod drzewem jest kwaśna czy zasadowa.
Katarzyna Krulicka


1 2 3 4 5 6 7 8 9 10