Najczęściej zadawane pytania (227) Ortografia (590) Interpunkcja (198) Wymowa (69) Znaczenie (263) Etymologia (305) Historia języka (26) Składnia (336) Słowotwórstwo (139) Odmiana (332) Frazeologia (133) Poprawność komunikacyjna (190) Nazwy własne (436) Wyrazy obce (90) Grzeczność językowa (40) Różne (164) Wszystkie tematy (3311)
w:
Uwaga! Można wybrać dział!
Ortografia2010-11-08
Czy poprawne jest zdanie: Pracowałem w jednej spod rawickich firm czy może: z pod rawickich firm lub: z podrawickich firm?
Według Wielkiego słownika ortograficznego PWN (oprac. E. Polański, Warszawa 2009) przyimek spod występuje w konstrukcjach typu: spod łóżka, spod oka . Jeśli spróbujemy opuścić określenie firmy (rawickich) pozostanie nam następujące zdanie: Pracowałem w jednej spod firm zamiast wyrażenia w jednej z . Zatem pierwsza z przywołanych w pytaniu opcji jest niepoprawna.
Ponadto w słowniku ortograficznym nie występuje forma z pod . Co za tym idzie, druga opcja również jest niezgodna z regułami języka polskiego.
Jedyną poprawną formą jest: Pracowałem w jednej z podrawickich firm . Jednak można też przekształcić zdanie i napisać: Pracowałem w jednej z firm spod Rawic.
Sandra Karliczek
Ortografia2010-11-08
Bardzo proszę o odpowiedź, czy wyrazy łączone ze spójnikami bo i to piszemy razem, np. boby to zrobił; tobyśmy tam byli?
Pisownia zaproponowana w pytaniu jest poprawna. Cząstki typu -bym, -byś, -by zapisujemy łącznie z większością spójników. Spójniki bo i to bez wątpienia zaliczają się do tej grupy. Jednak w przypadku wyrazu to należy uważać, czy aby na pewno w danym zdaniu pełni rolę spójnika. Może być np. zaimkiem (jak w podanym przykładzie: boby to zrobił) i wtedy bym, byś itd. zapisujemy osobno. W sytuacjach, gdy nie mamy pewności, najbezpieczniej zastosować inną konstrukcję, przyłączając cząstkę -by do czasownika (np. To bylibyśmy tam zamiast Tobyśmy tam byli).
Daria Sitko
Odmiana2010-11-03
1. Przesącz stał się klarowną cieczą. CZY 2. Przesącz stal się klarowną cieczą. 1 czy 2?
Mogę się tylko domyślać, że w pytaniu chodziło o rodzaj gramatyczny rzeczownika przesącz. Jeśli tak, to śpieszę z odpowiedzią. Otóż jest to rodzaj męski (a precyzyjniej: męskorzeczowny). Poprawne będzie zatem zdanie: Ten przesącz stał się klarowną cieczą.
Katarzyna Mazur
Interpunkcja2010-11-03
Czy jeśli piszę hasło kapitalikami, to stawiam kropkę? Na przykład Poprawne HASŁO: WIELORYB
To, czy w danym wypowiedzeniu po ostatnim słowie, które jest pisane wyłącznie wielkimi literami, czyli tzw. wersalikami (bo myślę, że o to chodziło w pytaniu), dajemy kropkę, zależy od tego, w jakiej funkcji całe owo wypowiedzenie zostało użyte (tzn. czy jest ono tytułem, sloganem reklamowym, informacją na afiszu, czy też np. elementem dłuższej lub krótszej narracji). W podanym przykładzie powinno się ten znak interpunkcyjny postawić. A więc: Poprawne hasło: WIELORYB.
Katarzyna Mazur
Nazwy własne (pisownia i odmiana)2010-02-13
Jak odmieniać nazwisko Michela de Ghelderode. Biorąc pod uwagę pochodzenie, powinno być: Ghelderode’a, Gheldrode’em... Ale bardzo rozpowszechniona jest forma: Ghelderodego, Ghelderodem... Czy ta druga może być poprawna?
Nazwisko tego belgijskiego dramatopisarza czyta się z francuska [Gelderod], kończy je w pisowni e nieme, z tego powodu poprawna odmiana do ta z apostrofem przed końcówkami przypadków: DB. Ghelderode’a, C. Ghelderode’owi, N. Ghelderode’em, Ms. Ghelderodzie.
Katarzyna Wyrwas
Etymologia2010-02-05
Dlaczego nazwa kraju Niemiec jest tak różna w wielu językach? Zdecydowana większość nazw krajów jest podobna w rożnych językach, za pierwszy lepszy przykład weźmy: Polska - Poland - Polonia - Polen – Polsko. Rozumiem zmiany w nazywaniu Stanów Zjednoczonych – United States, Estados Unidos, Vereinigte Staaten. Są to słowa, które sie po prostu tłumaczy. Tymczasem nazwa Niemiec? Deustchland - Alemania - Germany - Tyskland - Vokietija - Saksa... Jaki jest tego powód?
Przykład nazwy własnej Niemcy pokazuje możliwości nazwotwórcze poszczególnych języków. W przypadku tego kraju (i jego mieszkańców) nie upowszechniła się jedna dlań nazwa, ale każda z grup etnicznych stykająca się z ludnością germańską nadawała jej własne określenie. I tak w języku polskim Niemiec (*němьcь) pochodzi od niemy, ponieważ ci cudzoziemcy, z którymi dawni Słowianie najczęściej się stykali, a którzy mówili niezrozumiale, niezrozumiałym językiem i nie rozumieli języka Słowian, to byli właśnie Germanie – m.in. przodkowie współczesnych Niemców.
Joanna Przyklenk
Znaczenie2010-02-05
Co oznacza słowo tryb? Chodzi o użycie słowa w przepisie prawnym.
Rzeczownik tryb oznacza ‘procedurę; metodę; tok postępowania’.
Joanna Przyklenk
Frazeologia2010-02-05
Kim jest pies ogrodnika?
Pies ogrodnika oznacza osobę, która sama z określonych dóbr (rzeczy, przywilejów, możliwości) nie korzysta, a przy tym uniemożliwia skorzystanie z tych dóbr innym.
Frazeologia2010-02-05
Jakie jest pochodzenie rzeczownika zgon?
Rzeczownik zgon – o prasłowiańskiej formie *sъ-gonъ – pochodzi od słowiańskiego czasownika *sъ-goniti występującego w znaczeniu ‘spędzić; zakończyć gonienie, pędzenie’ (por. *goniti ‘pędzić, gonić’ dało polskie gonić). Słowo zgon pierwotnie oznaczające ‘spędzenie, zgonienie; zakończenie pędzenia, gonienia’ w dobie staropolskiej niosło sensy ‘koniec, kres’, a od XV stulecia zaczęło znaczyć ‘śmierć, skonanie’, pewnie wtórnie skojarzone z rzeczownikiem skon oznaczającym ‘śmierć, zgon, skonanie’, a pochodzącym od czasownika skonać (por. W. Boryś „Słownik etymologiczny języka polskiego” Kraków 2005).
Słowotwórstwo2010-02-05
Prosiłbym o poradę dotyczącą słowa papryfiutki. Słowo to zostało utworzone jako nazwa ozdobnej papryczki w kształcie penisa. Zgłosiłem je do rejestracji w Urzędzie Patentowym, jako znak towarowy. UPRP stwierdził, że słowo fiutek jest określeniem wulgarnym, sprzecznym z dobrymi obyczajami więc nazwa papryfiutki nie może zostać zarejestrowana. UPRP prosi mnie o zajęcie stanowiska w tej sprawie.
Moim zdaniem słowo fiutek nie jest słowem wulgarnym, szczególnie w zdrobniałej formie. Biorąc też pod uwagę, że zostało użyte do nazwania przedmiotu, a nie osoby. Niestety nie posiadam odpowiedniej wiedzy. Opieram się na słowniku języka polskiego (sjp.pwn.pl), według którego jest to określenie pospolite:

fiut
1. posp. członek męski;
2. posp. wyzwisko używane w stosunku do mężczyzny.

Prosiłbym o Państwa zdanie w tej sprawie.
Czy słowo papryfiutki jest wulgaryzmem oraz czy jest sprzeczne z porządkiem publicznym lub dobrymi obyczajami?
Zgadzam się z oceną Urzędu Patentowego. Wyraz fiutek mimo zdrobniałej formy w moim odczuciu jest wyrazem wulgarnym, choć oczywiście nie w takim stopniu, jak inne wyrazy odnoszące się do tego samego desygnatu. Mam świadomość, że żyjemy w czasach uchylania tabu językowego w wielu sferach życia, ale trzeba pamiętać, że wrażliwość ludzi jest różna i że są tacy, którzy odczuwają niesmak, gdy produkt spożywczy wiąże się z nazwą intymnej części ciała.
Krystyna Kleszczowa
Wyrazy obce2010-02-05
Czego lepiej używać w pisanych tekstach:
1. ejektor czy eżektor?
2. iniektor czy inżektor?
W Słowniku języka polskiego są dwie możliwości, która jest lepsza?
1.Czy należy pisać rozpylacz ejektorowy lub rozpylacz eżektorowy
2. Czy rozpylacz iniektorowy czy lepiej inżektorowy?
W wypadku, gdy norma ortograficzna dopuszcza dwie postaci wyrazu, do użytkownika języka należy wybór jednej z nich. Można co najwyżej szukać argumentów na korzyść tej czy innej postaci graficznej wyrazu.
Jeśli chodzi o wyraz ejektor, argumentem może być kryterium historyczne; postać ejektor pojawiła się wcześniej, bowiem zapis z -j- był w języku-dawcy pożyczki (← fr. éjecteur od éjecter ‘wyrzucać’). Argumentem może być też internacjonalny charakter wyrazu. I np. wyraz iniektor, powstały na bazie łac. iniectus ‘wrzucony’, spotykamy też w innych językach, zatem: niem. Injektor, ang. injector, fr. injecteur. Polszczenie zapisu zrywa więzi międzyjęzykowe. Innym argumentem mogą być relacje w gnieździe słowotwórczym. Już w Słowniku Lindego (1807–1814) spotykamy hasło injekcya, z kwalifikatorem Medic i cytatem-definicją: kształt medykamentu ciekącego, który sikawką w różne dziury ciała wciśniony bywa. W późniejszym o 100 lat Słowniku warszawskim mamy hasła injekcja i injekcyjny. Zapis z -j- mamy dziś w wyrazach: iniektor, iniekcja, iniekcyjny, iniektorowy. Form inżekcja, inżektorowy i inżekcyjny Uniwersalny słownik języka polskiego nie notuje.
Dotąd przytaczałam argumenty na korzyść zapisów ejektor, iniektor. Wystarczy jednak zajrzeć do Internetu, aby się przekonać, że zapisy z -ż- są częste (obok zapisów z -j-). Jesteśmy zatem świadkami zmiany językowej. Jeżeli takie zapisy szerzą się w języku środowiskowym, można je traktować jako znamienne cechy języka specjalistycznego. W słownikach ogólnych odnotowane są tylko te wyrazy, które mają szerszy zasięg.
Krystyna Kleszczowa
Ortografia2010-02-05
Jestem kobietą, a moje nazwisko brzmi Czarny. Jest to dość nietypowe i zastanawiam się, gdzie leży przyczyna nieodmieniania go na formę żeńską. Będąc dzieckiem, zdarzyło mi się napisać o rodzicach państwo Czarni i zostałam poinformowana przez nich, że zrobiłam poważny błąd. Natomiast przeglądając tę stronę, zauważyłam, że większość nazwisk się odmienia. Czy moje nazwisko jest żywym błędem urzędnika, czy jest jakiś powód jego nieodmienności?
Nazwisko to niewątpliwie ustaliło się jako męskie i w tej formie zaczęły go też używać kobiety, co zdarza się dość często w przypadku nazwisk o takim zakończeniu, są też np. żeńskie nazwiska Wolny, Cichy (zwyczaj ten nie dotyczy nazwisk zakończonych na -ski, -cki, -dzki). Kobiece nazwisko Czarny jest nieodmienne, bo żeńskie nazwiska odmieniamy tylko wtedy, gdy są zakończone na -a, natomiast męskie o identycznej formie odmieniamy (Czarnego, Czarnemu, Czarnym). Forma państwo Czarni jest poprawna.
Jan Grzenia
Nazwy własne (pisownia i odmiana)2010-02-05
Czy jest forma Kayahowie, czy raczej użyć lud Kayah? A w ogóle Anglicy używali nazwy Karenni ( nie mylić z Karenami - Karenowie), więc może Karenniowie??? Ale to brzmi śmiesznie.
W języku polskim używa się zwykle formy Kajowie (w razie wątpliwości może też być lud Kayah, co jest bliskie angielskiemu Kayah), inne formy, np. Kayahowie, Karenni, Karenniowie, można akceptować, ale raczej nie należy ich polecać. Karenni to, o ile mogłem ustalić, dawna nazwa Kajów.
Jan Grzenia
Nazwy własne (pisownia i odmiana)2010-02-05
Czy piszemy Rakhinowie, czy Rakinowie?
Jest to nazwa bardzo u nas rzadka, trudno więc ustalić optymalną formę, powinno być raczej Rakhinowie (angielskie Rakhines).
Jan Grzenia
Ortografia2010-02-05
Jak poprawnie zapisać nazwę jeziora leżącego na Mazurach: Jezioro Szeląg Wielki czy jezioro Szeląg Wielki? Trudno jest ustalić, czy wyraz jezioro jest w tym wypadku częścią nazwy własnej, czy też nie.
Z budowy nazwy wynika pisownia: jezioro Szeląg Wielki, podobnie: jezioro Ontario, jezioro Gopło, morze Bałtyk. Nazwa jest rzeczownikiem w mianowniku.
Aldona Skudrzyk
Ortografia2010-02-05
Jaka jest wykładnia pisania nazw płyt litosferycznych, np. płyty pacyficznej, płyty afrykańskiej itd. MAŁĄ LITERĄ? Tak jak chce np. PWN, skoro taka pisownia stoi w rażącej sprzeczności ze słownikową wykładnią. Wszak taka płyta ma swe granice, walory fizjograficzne i tym podobne wyznaczniki, kwalifikujące do kategorii nazw geograficznych.
O pisowni decyduje wiedza merytoryczna: jeśli jest jedna tylko taka płyta, jeden unikatowy obiekt, obowiązuje pisownia wielką literą. Nie wystarcza, że „taka płyta ma swe granice, walory fizjograficzne i tym podobne wyznaczniki”. Musi być obiektem unikatowym, niepowtarzalnym.
Aldona Skudrzyk
Ortografia2010-02-05
Czy w definicjach zawartych w umowie używamy wielkich czy małych liter? Przykładowa definicja, której pisownia budzi nasze wątpliwości: Dzień Roboczy - każdy z dni od poniedziałku do piątku.... Czy może powinno być: Dzień roboczy, czy może dzień roboczy?
W definicjach zawartych w umowie używamy jedynie małych liter: dzień roboczy - każdy z dni od poniedziałku do piątku...
Aldona Skudrzyk
Ortografia2010-02-05
Czy opracowując wzorzec umowy handlowej, w tytule oraz dalszej jej treści piszemy: Umowa Kompleksowa czy Umowa kompleksowa?. A może dwie formy są dopuszczalne?
W tytule oraz dalszej jej treści piszemy Umowa kompleksowa. Wielką literą piszemy TYLKO pierwszy wyraz tytułu.
Aldona Skudrzyk
Ortografia2010-02-05
Czy nazwy komunikatorów: gadu gadu, nasza-klasa, skype, facebook itp. należy pisać z dużej litery? Wiem, że są to nazwy własne, ale spotkałam się z różną pisownią i chciałabym wiedzieć, jak jest poprawnie.
W istocie są to nazwy własne, ale bardzo szybko stają się rzeczownikami pospolitymi. To naturalny proces w języku: adidas (buty sportowe); Adidas (marka). Jedynie Nasza-Klasa zachowuje chyba status nazwy własnej - jest jedyna, unikatowa; pozostałe są już w powszechnym odczuciu pospolite: gadu-gadu, skype, facebook itp.
Aldona Skudrzyk
Ortografia2010-02-05
Czy dopuszczalny jest w języku polskim zapis wielką literą nazw specjalnych zdolności posiadanych przez bohaterów gry komputerowej, której akcja toczy się w fantastycznym świecie? Chodzi o nazwy takie, jak szał bojowy, przesunięcie fazowe, lodowe ciernie, ognista kula. Moim zdaniem taki zapis (wielką literą) kładzie akcent na unikalność tej zdolności, a w całym zdaniu pozwala zrozumieć, że postać nie wpada w „powszechny” szał bojowy, ale korzysta ze specjalnej umiejętności, którą może rozwijać zgodnie z występującym w danej grze drzewkiem umiejętności, np. Tarcza wydłuża działanie szału bojowego o 10%. Tarcza wydłuża działanie Szału bojowego o 10%. Zdobyłeś następny poziom szału bojowego. Zdobyłeś następny poziom Szału bojowego.
Lepiej zastosować inny rodzaj wyróżnienia, np. cudzysłów. Namnożyło się już zapisów wielką literą. Gdyby jednak bardzo się upierać przy wielkiej literze (a jest to dopuszczalne), to tylko dla obu wyrazów w nazwie, np.: Tarcza wydłuża działanie „szału bojowego” o 10%. Tarcza wydłuża działanie Szału Bojowego o 10%.
Aldona Skudrzyk

1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 36 37 38 39 40 41 42 43 44 45 46 47 48 49 50 51 52 53 54 55 56 57 58 59 60 61 62 63 64 65 66 67 68 69 70 71 72 73 74 75 76 77 78 79 80 81 82 83 84 85 86 87 88 89 90 91 92 93 94 95 96 97 98 99 100 101 102 103 104 105 106 107 108 109 110 111 112 113 114 115 116 117 118 119 120 121 122 123 124 125 126 127 128 129 130 131 132 133 134 135 136 137 138 139 140 141 142 143 144 145 146 147 148 149 150 151 152 153 154 155 156 157 158 159 160 161 162 163 164 165 166