Najczęściej zadawane pytania (225) Ortografia (583) Interpunkcja (191) Wymowa (69) Znaczenie (260) Etymologia (302) Historia języka (24) Składnia (333) Słowotwórstwo (135) Odmiana (328) Frazeologia (131) Poprawność komunikacyjna (189) Nazwy własne (430) Wyrazy obce (89) Grzeczność językowa (40) Różne (162) Wszystkie tematy (3266)
w:
Uwaga! Można wybrać dział!
Nazwy własne (pisownia i odmiana)2005-11-08
Czy obydwa człony nazwiska typu Marchlewska-Czapla odmieniają się, czy też tylko pierwszy człon? Spotkałam się z taką pisownią: (proszę panią) Marchlewską-Czapla.
W nazwiskach dwuczłonowych odmieniamy oba człony, a zatem powiemy nie ma pani Marchlewskiej-Czapli, przyglądam się pani Marchlewskiej-Czapli proszę panią Marchlewską-Czaplę, idę z panią Marchlewską-Czaplą, mówię o pani Marchlewskiej-Czapli.
Katarzyna Wyrwas
Nazwy własne (pisownia i odmiana)2005-11-04
Jaka prawidłowo powinna być odmiana nazwy miejscowości Łosinno w dopełniaczu? Chodzi o prawidłową nazwę Szkoła Podstawowa w Łosinnem czy w Łosinnie?
Formę w Łosinnem mielibyśmy, gdyby było (były) Łosinne. A skoro tak nie jest, powiemy i napiszemy w Łosinnie.
Jan Grzenia
Nazwy własne (pisownia i odmiana)2005-11-04
Witam! wkrótce urodzi się mój syn i chciałabym, by nosił imię Ksawier. Czy będą z tym trudności? Wiem, że są problemy z pisownią tego imienia przez X (Xawier) i są zalecenia, żeby było to Ksawery, ale przecież Ksawier kończy się na spółgłoskę (tak jak Oliwier, Albert, Patryk), więc wskazuje na płeć męską. Jak to jest w rzeczywistości??
Uwagi, wymogi i zalecenia dotyczące nadawania imion zamieściłem w Słowniku imion (Warszawa 2002, wyd. 2 – 2004, s. 25-26), sugeruję jego lekturę i głęboki namysł przed wizytą w urzędzie stanu cywilnego. Nie widzę istotnych przeszkód, by nadać takie imię (jest tylko jeden problem – nie jest ono znane w Polsce). Jeśli podtrzymuje Pani zamiar nadania takiego imienia, najlepiej zaproponować je jako imię dziecka, a gdy urzędnik odmówi (w takim wypadku musi podać uzasadnienie), napisać jeszcze raz do naszej poradni albo wprost do Rady Języka Polskiego (www.rjp.pl). Nadawanie imion reguluje u nas §51 Prawa o aktach stanu cywilnego, jego treść można znaleźć we wspomnianym Słowniku imion na s. 25-26; w publikacji tej (na s. 349-351) znajdują się także Zalecenia dla urzędów stanu cywilnego dotyczące nadawania imion dzieciom… opracowane przez Komisję Kultury Języka Polskiej Akademii Nauk (dostępne również na srtonie RJP). Imię Ksawier nie jest niezgodne z zaleceniami §51 Prawa o aktach stanu cywilnego, można je w takim razie nadać. Faktem jest jednak, że takiego imienia do tej pory nie nadawano w Polsce, ponieważ mamy tradycyjne imię Ksawery. Szczerze powiem, że nie wiem, dlaczego miałoby być ono gorsze od proponowanego przez Panią nowego spolszczenia Ksawier.
Jan Grzenia
Nazwy własne (pisownia i odmiana)2005-11-02
Proszę o odmianę imienia żeńskiego Pia przez przypadki.
Imię nie jest polskie, a nawet słowiańskie i w języku, z którego pochodzi, zapewne się nie odmienia. Jest jednak zakończone na -a, można zatem uznać, że będzie miało formy odmiany analogiczne do znanych nam imion żeńskich, takich jak Maria, Lidia. Zgodnie z żeńskim wzorcem odmiany formy byłyby następujące: M. Pia, D. Pii, C. Pii, B. Pię, N. Pią, Ms. Pii, W. Pio!
Katarzyna Wyrwas
Nazwy własne (pisownia i odmiana)2005-10-31
Prosimy o odpowiedź na pytanie: jak należy odmieniać nazwisko Załóg?
Nazwisko to – jeśli jest noszone przez mężczyznę – odmienia się następująco: D. Załoga, C. Załogowi, B. Załoga, N. Załogiem, Ms. Załogu; u kobiety pozostaje w formie podstawowej: M. Maria Załóg, D. Marii Załóg, C. Marię Załóg itd.
Katarzyna Wyrwas
Nazwy własne (pisownia i odmiana)2005-10-31
Czy i w jaki sposób należy odmieniać nazwisko Haenggi?
Nazwiska męskie zakończone na -i (por. np. Verdi) odmieniają się jak przymiotniki, a zatem odmieniamy: M. Haenggi, D. Haenggiego, C. Haenggiemu, B. Haenggiego, N. Haenggim, Ms. Haenggim. W formie narzędnika i miejscownika odcinamy początkowe samogłoski z końcówek przymiotnikowych -im, ponieważ końcową samogłoską nazwiska jest również -i.
Katarzyna Wyrwas
Nazwy własne (pisownia i odmiana)2005-10-28
Jak odmienia się nazwisko Makieła?
M. Makieła, D. Makieły, C. Makiele, B. Makiełę, N. Makiełą, Ms. Makiele.
Katarzyna Wyrwas
Nazwy własne (pisownia i odmiana)2005-10-27
Proszę powiedzieć, czy w tekście nazwisko Wcisło (tak mam na nazwisko) można odmienić w taki sposób: ...upoważniam pana Marka Wcisłę do przeprowadzenia kontroli..... Nazwisko kończy się na -o i jest odmienne, ale czy tak? Czy mogę oznajmić osobom piszącym taka odmianę, że życzę sobie, aby mojego nazwiska nie odmieniali? Dziękuję.
Dopuszczalne jest nieodmienianie rodzimych nazwisk męskich zakończonych na -o, jeśli są one poprzedzone imieniem, tytułem lub innym słowem. Swoją droga nazwisko Wcisło ma następujące formy odmiany: D. Wcisły, C. Wciśle, B. Wcisłę, N. Wcisłą, Ms. Wciśle.
Katarzyna Wyrwas

Można poinformować wszystkich o takim życzeniu, ale trzeba mieć na uwadze, że odmienianie takiego nazwiska jest zgodne z regułami gramatyki języka polskiego. W związku z tym poinformowani mają prawo odpowiedzieć, że nie zamierzają respektować takiego życzenia.
Jan Grzenia
Nazwy własne (pisownia i odmiana)2005-10-27
Jak prawidłowo odmienić nazwiska Makieta i Witbrot (mężczyźni)? Jak traktować oświadczenie „nosiciela”, iż nie życzy sobie odmieniania?
Nazwisko Makieta odmienia się następująco: D. Makiety, C. Makiecie, B. Makietę, N. Makietą, Ms. Makiecie. Witbrot ma następujące formy odmiany: D. Witbrota, C. Witbrotowi, B. Witbrota, N. Witbrotem, Ms. Witbrocie. Jak widać, oba nazwiska są odmienne i nie ma powodu, aby w języku fleksyjnym, jakim jest od swego zarania polszczyzna, nazwisk nie odmieniać. Na naszej stronie w dziale Artykuły publikujemy wypowiedź Prof. Ireny Bajerowej zatytułowaną Wstyd nie odmieniać nazwisk. Może już sam tytuł przekona opornych?
Katarzyna Wyrwas
Nazwy własne (pisownia i odmiana)2005-10-27
Czy istnieje imię męskie Bastian? Ewentualnie, jakie jest jego pochodzenie? Czy w Polsce można takie imię nadać chłopcu? Z góry dziękuję - Grzegorz Sz.
Imię takie nie jest jednoznacznie akceptowane przez Radę Języka Polskiego, może być bowiem traktowane jako zdrobnienie od imienia Sebastian, a w Polsce nie można nadawać imion zdrobniałych. W swej opinii Przewodniczący Rady wskazuje jednak, że skoro imię Bastian funkcjonuje w kilku językach europejskich, a nawet jest poświadczone (w formie Bastyjan) w Polsce w XV wieku, to urząd stanu cywilnego nie powinien zabronić nadania chłopcu tego imienia.
Katarzyna Wyrwas

Oczywiście, takie imię istnieje, a jest to skrócona forma imienia Sebastian. Nie widzę przeszkód, by nadawać takie imię w Polsce (o ograniczeniach w ich nadawaniu piszę w Słowniku imion).
Jan Grzenia
Nazwy własne (pisownia i odmiana)2005-10-18
Jeżeli imię bądź nazwisko zaczyna się głoskami typu: ch, sz, cz itd., jak pisać inicjały: Ch. czy też C. itp.?
Jak czytamy w opracowanych przez Prof. Jerzego Podrackiego dla Rady Języka Polskiego Zasadach pisowni inicjałów, z dwuznaków literowych rz, sz, cz i trójznaku dzi oznaczających jedną głoskę pozostawia się w inicjałach tylko pierwszą literę (zgodnie z ogólnymi zasadami pisowni skrótowców), np. R. dla nazwisk, takich jak Rzymowski, Rzepka, S. dla Szczepan czy Szymański, C. dla Czesław, D. dla Dzierżysław, Dziekan. Dwuznak Ch. zawsze zachowujemy w inicjałach (podobnie jak w skrótowcach), zarówno w wyrazach rodzimych typu Chwalibóg, Cholewiński, jak i obcych, zaczynających się od głosek sz, cz, k, jak np. fr. i ang. Charles, ang. Christopher.
Katarzyna Wyrwas
Nazwy własne (pisownia i odmiana)2005-10-18
Witam! Mam pytanie następującej treści. Spotkałem się z miejscowością Zławieś, której dwa człony, o dziwo, pisze się razem. Na domiar złego, odmianie ulegają oba człony, mimo że tworzą jeden wyraz. „Na pierwszy rzut oka” poprawną formą wydałaby się Zławieś, Zławsi. Jednakże tamtejsi mieszkańcy używają form Zławieś, Złejwsi.
Nazwa Zławieś pierwotnie była zestawieniem dwu osobnych wyrazów (Zła Wieś), które następnie zrosły się wprawdzie w jedną nazwę, ale każdy z nich zachował odrębną odmianę (jest to tzw. fleksja wewnętrzna). Zrosty, w których odmieniają się oba człony, to także Białystok (D. Białegostoku) czy Krasnystaw (D. Krasnegostawu), mamy w polszczyźnie również wyrazy o odmianie wariantywnej: Wielkanoc (D. Wielkanocy albo Wielkiejnocy), rzeczpospolita (D. rzeczpospolitej albo rzeczypospolitej).
Katarzyna Wyrwas
Nazwy własne (pisownia i odmiana)2005-10-07
Proszę o odpowiedź, jak odmienia się nazwisko Datczuk. Serdecznie dziękuję.
Jeśli osoba nosząca to nazwisko byłaby mężczyzną, formy odmiany byłyby następujące: M. Jan Datczuk, D. Jana Datczuka, C. Janowi Datczukowi, B. Jana Datczuka, N. Janem Datczukiem, Ms. Janie Datczuku. Maria Datczuk miałaby odmienne wyłącznie imię. Para małżeńska (Jan i Maria) mogłaby korzystać z takich form liczby mnogiej: M. Datczukowie, D. Datczuków, C. Datczukom, B. Datczuków, N. Datczukami, Ms. Datczukach.
Katarzyna Wyrwas
Nazwy własne (pisownia i odmiana)2005-10-04
Pisze się Szanowna Pani Mariolu, czy Szanowna Pani Mariolo? Jak wygląda odmiana w tym przypadku?
Forma wołacza od imienia Mariola to Mariolu.
Katarzyna Wyrwas
Nazwy własne (pisownia i odmiana)2005-09-16
Pani Ewa Kulbaka - gratuluję pani...? Proszę o podanie prawidłowej formy.
Gratuluję pani Ewie Kulbace.
Katarzyna Wyrwas
Nazwy własne (pisownia i odmiana)2005-06-06
Odróżniam narodowość (np. Ormianin) od obywatelstwa (np. Armeńczyk). Zdaję sobie sprawę, ze zbiory Azer i Azerbejdżanin pokrywają się tylko częściowo (są Azerowie - obywatele Azerbejdżanu, Azerowie - obywatele innych państw oraz np. Rosjanie - obywatele Azerbejdżanu), ale chyba w poszukiwaniu ścisłości i poprawności (politycznej?) pogrążamy się w absurdzie. Co bowiem zrobić z pochodzącym z Maghrebu obywatelem Francji? Nazwać go *Francjaninem (dla odróżnienia od Francuza rdzennego)? A z obywatelem słowackim należącym do mniejszości węgierskiej? Nazwać go *Słowacjaninem (by nikt nie wziął go za Słowaka)? Przykłady można mnożyć... Z poważaniem, Andrzej K.
Wyrazy Armeńczyk oraz Azerbejdżanin powstały jako formy regularne od Armenia i Azerbejdżan. Ich zaletą jest wyraźny związek formalny z podstawami słowotwórczymi, którymi są nazwy państw. Formy tradycyjne Ormianin i Azer nie mają tej zalety, toteż trzeba zapamiętać ich znaczenie.
Chodzi o wygodę używania nazw narodowości, nie doszukiwałbym się tu poprawności politycznej. Ścisłość to w takim wypadku też kryterium drugorzędne, skoro Amerykaninem nazywamy i mieszkańca kontynentu, i jednego z państw, które na nim leżą. Europejskie nazwy narodów i mieszkańców państw są o wiele częściej używane niż azjatyckie, toteż lepiej je znamy i zwykle nie potrzebujemy ich zastępować regularnymi, choć wielokrotnie już zetknąłem się z wyrazem Finlandczyk zamiast Fin.
Jan Grzenia
Nazwy własne (pisownia i odmiana)2005-06-06
Czy zapraszając dwie osoby (rodzeństwo) o nazwisku Stanek mogę użyć formy Stankowie, czy też jest ona zarezerwowana dla małżeństwa?
Można, jest to przede wszystkim forma zbiorowa, a używa się np. form bracia Grimmowie i podobnych.
Jan Grzenia
Nazwy własne (pisownia i odmiana)2005-06-06
Szanowni Państwo, uprzejmie proszę o informację czy można dziecku nadać imię Aaron? Z poważaniem, Urząd Stanu Cywilnego w W.
Takimi orzeczeniami zajmuje się Rada Języka Polskiego, ale to - moim zdaniem - nie jest sprawa kontrowersyjna, więc też nie trzeba Rady niepokoić. Nie widzę przeszkód, skoro jest to imię biblijne, a Biblia jest przecież jednym z głównych źródeł europejskiego i polskiego imiennictwa. Można jedynie zastanowić się, czy nie byłaby właściwsza pisownia Aron (z takim imieniem się spotkałem). Skoro jednak we wszystkich chyba polskich przekładach Biblii imię to zapisuje się z podwojonym a, trudno uznać to za połączenie osobliwe i niezgodne z polską tradycją. Jestem za tym, żeby zaakceptować to imię w dwu formach: Aron i Aaron, zwłaszcza że żadna z nich nie narusza zasad nadawania imion sformułowanych w Prawie o aktach stanu cywilnego.
Jan Grzenia
Nazwy własne (pisownia i odmiana)2005-05-20
Jak odmienia się nazwisko Szyja?
Nazwisko to odmienia się tak samo jak rzeczownik żeński szyja: D. Jana Szyi, C. Janowi Szyi, B. Jana Szyję, N. Janem Szyją, Ms. Janie Szyi.
Katarzyna Wyrwas
Nazwy własne (pisownia i odmiana)2005-05-18
Jak powinno odmieniać się nazwisko Mika, jeśli w ogóle je odmieniać?
Nazwisko to odmienia się jak rzeczowniki rodzaju żeńskiego. Formy odmiany są następujące: M. Jan / Maria Mika, D. Jana / Marii Miki, C. Janowi / Marii Mice, B. Jana / Marię Mikę, N. Janem / Marią Miką, Ms. Janie / Marii Mice; w liczbie mnogiej – M. Mikowie, D. Mików, C. Mikom, B. Mików, N. Mikami, Ms. Mikach.
Katarzyna Wyrwas

1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 36 37 38 39 40 41 42 43 44 45 46 47 48 49 50 51 52 53 54 55 56 57 58 59 60 61 62 63 64 65 66 67 68 69 70 71 72 73 74 75 76 77 78 79 80 81 82 83 84 85 86 87 88 89 90 91 92 93 94 95 96 97 98 99 100 101 102 103 104 105 106 107 108 109 110 111 112 113 114 115 116 117 118 119 120 121 122 123 124 125 126 127 128 129 130 131 132 133 134 135 136 137 138 139 140 141 142 143 144 145 146 147 148 149 150 151 152 153 154 155 156 157 158 159 160 161 162 163 164